İmar Suçlarında Müteahhit, Yapı Sahibi ve Fenni Mesulün Cezai Sorumluluğu
İmar kirliliği suçunda sorumluluk, kişinin yapıdaki rolüne göre belirlenir. Yapı sahibi, müteahhit, fenni mesul ve bağlantıya müsaade eden kişi farklı fıkralar ve farklı şartlarla değerlendirilebilir.
Yapı Sahibi ve Müteahhit
Binayı yapan veya yaptıran kişi, birinci fıkra kapsamında sorumlu olabilir. Müteahhit ile yapı sahibi arasındaki sözleşme, taraflar arasındaki paylaşımı belirler; ancak cezai sorumluluğu sözleşmeyle devretmek mümkün değildir.
Fenni Mesul
Fenni mesullerin aykırılığı idareye süresinde bildirmemesi idari yaptırım doğurur (İmar Kanunu m.42). Cezai sorumluluk ise ancak suça iştirak şartlarının gerçekleşmesi hâlinde gündeme gelir ve olayın koşullarına göre değerlendirilir.
Bağlantıya Müsaade Edenler
Ruhsatsız inşaat dolayısıyla kurulan şantiyeye elektrik, su veya telefon bağlantısı yapılmasına müsaade eden kişi ikinci fıkra kapsamında değerlendirilir. Bağlantıyı fiilen yapan kişinin sorumluluğu ise unvanına göre değil, doğrudan faillik, kast ve iştirak ölçütlerine göre ayrıca incelenir.
Sorumlu Olmayanlar
Binayı yaptırmamış olan kiracı veya sonradan malik olan kişi, kural olarak birinci fıkra kapsamında sorumlu tutulamaz. Cezalar şahsidir.
Sorumluluğun süresi için zamanaşımı kurallarına bakın.
Sık Sorulan Sorular
Müteahhit yaptığı için yapı sahibi sorumlu olmaz mı?
Yaptıran kişi de birinci fıkra kapsamında sorumlu olabilir; sözleşme cezai sorumluluğu ortadan kaldırmaz.
Fenni mesul her zaman cezalandırılır mı?
Hayır; idari yaptırım ayrıdır, cezai sorumluluk için suça iştirak koşulları aranır.
Hukuki Dayanaklar ve Kaynaklar
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.184
- 3194 sayılı İmar Kanunu m.42
Dikkat Edilmesi Gerekenler
"Müteahhit yaptığı için yapı sahibi sorumlu olmaz mı?"
Yaptıran kişi de birinci fıkra kapsamında sorumlu olabilir; sözleşme cezai sorumluluğu ortadan kaldırmaz.
Alınacak Aksiyonlar
- Sözleşmede ruhsat, iskan ve yaptırım sorumluluğunu açık yazın
- Fenni mesulün görev ve bildirim yükümlülüğünü belgelendirin
- Satın alma öncesinde yapının ruhsat ve iskan durumunu kontrol edin
Sonuç
İmar suçunda sorumluluk herkes için aynı değildir; kişinin rolü, bilgisi, kastı ve fiili belirleyicidir.