İmar Kirliliği Suçunda Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB) Uygulanabilir mi?
İmar kirliliği suçunda HAGB, CMK m.231 kapsamında değerlendirilir. CMK m.231'in 5 ila 14. fıkraları 7589 sayılı Kanunun 15. maddesiyle 31 Temmuz 2026'da yeniden düzenlenmiştir. Hükmedilen ceza iki yıl veya daha az hapis ya da adli para cezası ise, diğer şartlar bulunduğunda kişi beş yıl denetim süresine tabi tutularak hükmün açıklanması geri bırakılabilir.
HAGB Nedir?
HAGB, mahkûmiyet hükmünün açıklanmayarak hukuki sonuç doğurmamasını sağlar. Denetim süresi içinde kasıtlı yeni bir suç işlenmez ve yükümlülüklere uyulursa dava düşer.
Şartlar
- Hükmedilen ceza iki yıl veya daha az hapis ya da adli para cezası olmalı
- Sanık daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmamalı
- Mahkeme, sanığın yeniden suç işlemeyeceği kanaatine varmalı
- Suçtan doğan zarar giderilmeli; güncel metindeki şartlar kontrol edilmeli
Sanığın Kabulü Gerekir mi?
Güncel düzenlemede 1 Haziran 2024'ten itibaren verilen kararlarda sanığın kabulü şart değildir. Bu tarihten önce verilen kararlar için geçiş hükümleri ayrıca değerlendirilir.
İmar Suçlarında Uygulama
İmar kirliliğinde zararın giderilmesi, yapının uygun hale getirilmesi veya yıkılması bağlamında tartışılır. Üçüncü fıkradaki suçun alt sınırı iki yıl olduğundan, hükmedilecek ceza iki yılı aşarsa HAGB mümkün olmaz. Birinci ve ikinci fıkralarda TCK m.184/5'teki özel etkin pişmanlık ile HAGB'nin ilişkisi Yargıtay uygulamasında ayrıca incelenmelidir.
Hükme Karşı Başvuru
HAGB kararına karşı başvuru yolu güncel kanun metnine göre belirlenir; güncel düzenlemede kararlara karşı istinaf yolu esas alınır.
Seriye baştan başlamak için imar kirliliği suçu (TCK 184) yazısına bakın.
İdari boyut için yapı ruhsatı şartları ve başvuru süreci makalesini inceleyin.
Sık Sorulan Sorular
HAGB için sanığın kabulü gerekir mi?
1 Haziran 2024'ten itibaren verilen kararlarda sanığın kabulü şart değildir.
HAGB hangi cezalarda uygulanır?
İki yıl veya daha az hapis ya da adli para cezasında, diğer şartlar bulunduğunda uygulanabilir.
Hukuki Dayanaklar ve Kaynaklar
- 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m.231
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.184
Dikkat Edilmesi Gerekenler
"HAGB için sanığın kabulü gerekir mi?"
1 Haziran 2024'ten itibaren verilen kararlarda sanığın kabulü şart değildir.
Alınacak Aksiyonlar
- Hükmedilen cezanın miktarını ve sanığın sicil durumunu ayrı ayrı değerlendirin
- Denetim süresi içinde yeni kasıtlı suç işlenmesi hâlinde hükmün açıklanacağını unutmayın
- Zarar giderme belgelerini dosyaya sunun
Sonuç
HAGB, ceza kesinleşmeden önce kişinin durumunu korumaya yönelik bir imkândır. Şartları ve uygulaması, güncel CMK m.231 metnine ve yargı kararlarına göre somut olayda değerlendirilmelidir.