İmar Kirliliğine Neden Olma Suçu (TCK m.184) Nedir, Kimler Sorumlu Tutulur?
İmar kirliliğine neden olma suçu, Türk Ceza Kanunu m.184'te düzenlenir. Her ruhsata aykırılık bu suçu oluşturmaz; birinci fıkra ruhsatsız veya ruhsata aykırı bina yapmayı ya da yaptırmayı cezalandırır. Soruşturma şikâyete bağlı olmadan resen yürütülür. Bu seri, imar ile bağlantılı suçların tamamını değil, esas olarak TCK m.184 ve m.203'ü inceler.
Madde Hangi Fiilleri Cezalandırır?
- Ruhsatsız veya ruhsata aykırı bina yapmak ya da yaptırmak: bir yıldan beş yıla kadar hapis (m.184/1)
- Ruhsatsız inşaat dolayısıyla kurulan şantiyelere elektrik, su veya telefon bağlantısı yapılmasına müsaade etmek: bir yıldan beş yıla kadar hapis (m.184/2)
- Yapı kullanma izni alınmamış binada sınai faaliyetin yürütülmesine müsaade etmek: iki yıldan beş yıla kadar hapis (m.184/3)
Kimler Sorumlu Tutulur?
Binayı yapan veya yaptıran kişi birinci fıkra kapsamında sorumlu olabilir. İkinci fıkrada bağlantıya müsaade eden kişinin sorumluluğu aranır; bağlantıyı fiilen yapan kişinin sorumluluğu ise doğrudan failliğe, kasta ve iştirake göre ayrıca değerlendirilir. Binayı yaptırmamış olan kiracı kural olarak birinci fıkranın faili değildir.
Her Aykırılık Suç mudur?
Birinci fıkra "bina" yapmayı arar. Balkon kapatma, ilave kat veya taşıyıcı sisteme müdahale gibi imalatlar her olayda otomatik olarak bu suçu oluşturmaz; imalatın niteliği, aykırılığın boyutu ve bilirkişi tespiti birlikte değerlendirilir.
Uygulama Alanı ve Sınırlar
Maddenin hükümleri, üçüncü fıkra hariç, ancak belediye sınırları içinde veya özel imar rejimine tabi yerlerde uygulanır. İkinci ve üçüncü fıkra hükümleri 12 Ekim 2004 tarihinden önce yapılmış yapılar için uygulanmaz. Bu suç uzlaşma kapsamında da değildir.
Aynı fiilin idari yaptırımla ilişkisi için idari ve cezai sorumluluğun farkına bakın.
İdari sürecin aşamaları için belediyenin uyguladığı işlemleri inceleyebilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
İmar kirliliği suçu şikâyete bağlı mıdır?
Hayır; soruşturma resen yürütülür.
Kiracı bu suçtan sorumlu olur mu?
Binayı yapmayan veya yaptırmayan kiracı kural olarak birinci fıkra kapsamında sorumlu değildir.
Hukuki Dayanaklar ve Kaynaklar
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.184
Dikkat Edilmesi Gerekenler
"İmar kirliliği suçu şikâyete bağlı mıdır?"
Hayır; soruşturma resen yürütülür.
Alınacak Aksiyonlar
- Yapının hangi tarihte ve hangi sınırlar içinde yapıldığını belgeleyin
- Ruhsat ve ruhsata ek projeleri hazır tutun
- Soruşturma bildirimi geldiğinde süreci erkenden bir avukatla değerlendirin
Sonuç
TCK m.184, idari yaptırımlardan bağımsız bir ceza sorumluluğu getirir. Hangi fıkranın uygulanacağı, fiilin niteliğine, yapının tarihine ve bulunduğu yere göre belirlenir.