SPK, YATIRIM FONLARINA İLİŞKİN REHBER’DE KAPSAMLI DEĞİŞİKLİKLER YAPTI

Sermaye Piyasası Kurulu’nun (“SPK”) 29 Ağustos 2026 tarih ve 2026/54 sayılı Bülteni’nde yayımlanan 28.08.2026 tarih ve 52/1589 sayılı Kararı ile, Yatırım Fonlarına İlişkin Rehber’in çeşitli maddelerinde kapsamlı değişiklikler yapılmış ve Rehber’e yeni hükümler eklenmiştir. Düzenlemeler; özellikle serbest fonların portföy sınırlamaları ve organizasyon yapısı, repo/ters repo ve para piyasası işlemleri, portföy yöneticilerinin sorumlulukları, TEFAS işlemleri, fonların satışa başlama süreleri, kamuyu aydınlatma yükümlülükleri ve ortaklık payı işlemleri bakımından önemli yenilikler içermektedir. Ayrıca murabaha işlemleri ile yurt içi organize para piyasası işlemleri ilk kez ayrı başlıklar altında düzenlenmiştir.

Öne Çıkan Değişiklikler

1. Serbest fonlarda fon sayısı ve sermaye yapısı

Bir portföy yönetim şirketinin kurucusu olduğu serbest şemsiye fona bağlı olarak ihraç edilecek serbest fonların sayısı, istihdam edilen portföy yöneticisi sayısını aşamayacaktır. Ayrıca, yönetilen aylık ortalama kolektif portföy büyüklüğünün %50’sinden fazlasının serbest fonlardan oluşması halinde, belirli istisnalar saklı kalmak üzere, portföy yönetim şirketinin çıkarılmış sermayesinin %10 oranında nakden artırılması için Kurula başvurulması gerekecektir. Fon sayısına ilişkin mevcut yapıların 30.06.2029 tarihine kadar uyum sağlaması öngörülmüştür.

2. Serbest fonlara yeni portföy yoğunlaşma limitleri

Serbest fonların yatırım esnekliği korunmakla birlikte; tekil ihraççı, ilişkili ihraççı, fiili dolaşımdaki paylar, borçlanma araçları ve kira sertifikaları, diğer yatırım fonları ile aynı gruba ait sermaye piyasası araçları bakımından yeni yoğunlaşma sınırları getirilmiştir. Mevcut portföylerin, düzenlemede öngörülen geçiş hükümleri çerçevesinde, kural olarak 31.12.2026 tarihine kadar yeni sınırlamalara uyum sağlaması gerekecektir.

3. Fon yönetiminde “sorumlu portföy yöneticisi” modeli

Her bir fon için, kurucunun yönetim kurulu kararıyla biri “sorumlu portföy yöneticisi” olmak üzere en az iki portföy yöneticisinin görevlendirilmesi zorunlu hale getirilmiştir. Bir portföy yöneticisinin yönetebileceği fon sayısı nihai olarak 7 fonla sınırlandırılmış; mevcut yapılar için 2029 ve 2031 yıllarına uzanan kademeli geçiş süreci öngörülmüştür. Ayrıca belirli ölçüde yoğunlaşılan yatırımlarda, yatırım kararına dayanak araştırma ve analiz belgelerinin genel müdür onayına sunulması ve periyodik raporlama yapılması gerekecektir.

4. Repo/ters repo ve para piyasası işlemlerinde merkezi takas ve teminat yapısı

Borsa dışı repo/ters repo işlemleri için çerçeve sözleşme, bildirim, saklama, teminatlandırma ve KAP açıklama yükümlülükleri ayrıntılandırılmış; ilişkili taraflarla yapılacak işlemlere ilave sınırlamalar getirilmiştir. Borsada gerçekleştirilen belirli kesin alım-satım ve repo/ters repo işlemlerinin Takasbank merkezi karşı taraf/merkezi takas sürecine alınması öngörülmüş; serbest fonların repo, ters repo, vaad sözleşmeleri ve Takasbank Para Piyasası işlemlerine yönelik ayrıca limitler getirilmiştir. Bazı hükümler için 31.12.2026 ve 31.12.2027 tarihlerine uzanan geçiş dönemleri belirlenmiştir.

5. Murabaha işlemleri Rehber kapsamına alındı

Serbest fonlar dahil yatırım fonlarının murabaha işlemlerine taraf olabilmesine açık düzenleme getirilmiştir. Murabaha işlemleri, ilgili fon türü için öngörülen vadeli mevduat/katılma hesabı yatırım sınırlamalarına; ters murabaha işlemleri ise borçlanmaya ilişkin azami %10 sınırına bağlanmıştır. Bu değişiklik, özellikle katılım finansı esaslı fonların yatırım ve likidite yönetimi bakımından ürün çeşitliliğini artırabilecek niteliktedir.

6. Para piyasası ve kısa vadeli fonlarda yeni esaslar

Para piyasası fonlarında mevduat/katılma hesaplarına ilişkin toplam ve banka bazında yoğunlaşma sınırları yeniden düzenlenmiş; para piyasası ve kısa vadeli fonların Borsa İstanbul Pay Senedi Repo Pazarı’nda fon toplam değerinin %25’ine kadar ters repo işlemi yapabilmesine imkan tanınmıştır. Katılım fonları hariç para piyasası fonlarında portföyün asgari %10’unun devlet iç borçlanma senetleri ve/veya Hazine ve Maliye Bakanlığı Varlık Kiralama A.Ş. tarafından ihraç edilen kira sertifikalarına yönlendirilmesi öngörülmüştür.

7. TEFAS ve kamuyu aydınlatma yükümlülükleri

TEFAS’ta işlem gören fonların izahnamelerinde asgari işlem adedi ve katının bir pay olarak belirlenebilmesine imkan tanınmıştır. TEFAS’ta işlem gören serbest fonlar bakımından yatırımcı bilgi formu ve haftalık portföy dağılım raporu yükümlülükleri düzenlenmiştir. Ayrıca bir yatırımcının TEFAS’ta işlem gören bir fondaki pay oranının %30, %40, %50, %60, %70, %80 veya %90 eşiklerine ulaşması ya da bu oranların altına düşmesi halinde söz konusu durum MKK tarafından KAP’ta ilan edilecektir.

8. Fonların satışa başlaması için 60 günlük süre

Serbest fonlar dahil olmak üzere fonların katılma paylarının satışına, Kurulca onaylı izahnamenin kurucu tarafından tebellüğünü takip eden en geç 60 gün içinde başlanması zorunlu hale getirilmiştir. Süresi içinde satışa başlanmaması halinde izahname onayı kendiliğinden geçersiz sayılacak ve fon resen tasfiye ettirilecektir.

9. Ortaklık paylarında özel emir ve Toptan Satışlar Pazarı işlemleri

Özel fonlar, serbest fonlar, gayrimenkul yatırım fonları ve girişim sermayesi yatırım fonlarının belirli özel emir ve Toptan Satışlar Pazarı işlemlerinde alıcı olmasına; özel ve serbest fonların ise bu yöntemlerle satıcı olmasına sınırlamalar getirilmiştir. Diğer yatırım fonlarında aynı kurucuya ait fonların bu yollarla tek işlemde bir halka açık ortaklığın sermayesinin veya oy haklarının en fazla %1’ini, herhangi bir 12 aylık dönemde ise toplamda en fazla %3’ünü edinmesine yönelik yeni sınırlar öngörülmüştür.

Sektörel Etki ve Değerlendirme

Değişikliklerin bütünü değerlendirildiğinde, SPK’nın özellikle serbest fon sektöründeki büyümeyi daha güçlü sermaye, insan kaynağı, portföy yoğunlaşması ve risk yönetimi kurallarına bağlamayı hedeflediği görülmektedir. Serbest fonların yatırım esnekliği tamamen ortadan kaldırılmamakla birlikte, ihraççı yoğunlaşması, ilişkili taraf işlemleri, repo/ters repo, para piyasası işlemleri ve portföy yöneticisi kapasitesi bakımından daha belirgin sınırlar getirilmiştir.

Öte yandan murabahanın açık şekilde yatırım fonu portföylerine dahil edilebilmesi ve organize para piyasası işlemlerinin ayrıntılı olarak düzenlenmesi ürün çeşitliliğini artırırken; merkezi takas, teminatlandırma, MKK/KAP açıklamaları ve sorumlu portföy yöneticisi modeli yatırımcı korunması ve fon yönetiminde hesap verebilirliği güçlendirmektedir.

Portföy Yönetim Şirketleri Açısından Uyum Başlıkları

• Serbest fon sayısı ile istihdam edilen portföy yöneticisi sayısının karşılaştırılması ve 30.06.2029 uyum takviminin planlanması,
• Serbest fon ağırlığının kolektif portföy büyüklüğünün %50’sini aşması halinde doğabilecek %10 sermaye artırımı yükümlülüğünün projeksiyonu,
• Mevcut serbest fon portföylerinin yeni ihraççı/yoğunlaşma ve ilişkili taraf limitleri bakımından taranması,
• Her fon için sorumlu portföy yöneticisi dahil en az iki portföy yöneticisinin yönetim kurulu kararıyla görevlendirilmesi,
• Repo/ters repo, vaad sözleşmeleri ve Takasbank Para Piyasası pozisyonlarının yeni limit ve teminat şartlarına göre gözden geçirilmesi,
• TEFAS, KAP, izahname ve yatırımcı bilgi formu güncellemelerinin ilgili geçiş tarihlerine göre tamamlanması,
• 60 günlük satışa başlama süresi ve yeni fon kuruluş süreçlerinin buna göre takvimlendirilmesi.

Düzenlemelerde farklı hükümler için farklı yürürlük ve geçiş tarihleri öngörüldüğünden, her fon ve işlem türü bakımından ilgili madde bazında ayrıca değerlendirme yapılması uygun olacaktır.