ARACI KURUMLAR VE PORTFÖY YÖNETİM ŞİRKETLERİ TARAFINDAN KULLANILACAK UZAKTAN KİMLİK TESPİTİ YÖNTEMLERİNE VE ELEKTRONİK ORTAMDA SÖZLEŞME İLİŞKİSİNİN KURULMASINA İLİŞKİN TEBLİĞ (III-42.1)’DE DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR TEBLİĞ (III-42.1.a)
28 Şubat 2026 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren, III-42.1 sayılı Tebliğ’de yapılan değişiklik ile uzaktan kimlik tespiti ve elektronik ortamda sözleşme kurulmasına ilişkin düzenlemeler; kripto varlık hizmet sağlayıcıları (KVHS) da kapsayacak şekilde genişletilmiş, uzaktan müşteri edinimi süreçleri risk temelli, denetlenebilir ve ispat yükümlülüğü doğuran bir çerçeveye kavuşturulmuş, MASAK, bilgi sistemleri ve kripto varlık mevzuatı ile uyumlu ve bütüncül bir yapı tesis edilmiştir. Bu yönüyle Tebliğ değişikliği, uzaktan müşteri kabulünü yalnızca teknik bir yöntem olmaktan çıkararak yüksek uyum ve sorumluluk alanı hâline getirmiştir.
- Kapsam Genişlemesi – Kripto Varlık Hizmet Sağlayıcılar
Tebliğin adı ve amacı değiştirilerek; aracı kurumlar ve portföy yönetim şirketlerine ek olarak kripto varlık alım satım platformları, kripto varlık saklama kuruluşları ve kripto varlıkların ilk satış veya dağıtımı dâhil olmak üzere bu alanda hizmet sunan tüm kuruluşla uzaktan kimlik tespiti ve elektronik sözleşme hükümlerine açık biçimde tabi kılınmıştır. KVHS’ler bakımından uzaktan müşteri kabulü, artık yalnızca MASAK düzenlemeleri çerçevesinde değerlendirilen bir süreç olmaktan çıkmış; Sermaye Piyasası Kurulu’nun doğrudan gözetim ve denetimi altında yürütülen bir faaliyet niteliği kazanmıştır. 2. Uzaktan Kimlik Tespiti Sistemleri ve Prosedür Yükümlülükleri Uzaktan kimlik tespitinde kullanılan sistemlerin; Yatırım Kuruluşları Tebliği (III-39.1), Bilgi Sistemleri Yönetimi Tebliği (VII-128.10), KVHS Kuruluş ve Faaliyet Tebliği (III-35/B.1) hükümleriyle eş zamanlı uyumlu olması zorunlu tutulmuştur. Buna ek olarak; uzaktan kimlik tespiti süreci için yazılı iş akış prosedürü oluşturulması, sürecin uygulanmadan önce test edilmesi, prosedürlerin yılda en az iki kez ve ayrıca güvenlik ihlali, mevzuat değişikliği veya dolandırıcılık şüphesi hâllerinde gözden geçirilmesi yükümlülük altına alınmıştır. 3. Personel, Eğitim ve Erişilebilirlik Uzaktan kimlik tespiti sürecinde görev alan personelin; kişinin müşteri olma talebinin özgür iradesiyle yapıldığını tereddütsüz değerlendirebilecek şekilde eğitilmesi, görüşme ortamının, personelin ilgili kurum adına hareket ettiğini açıkça yansıtması, engelli kişilerin sürece erişimini sağlayacak uygun tedbirlerin alınması zorunlu hâle getirilmiştir. 4. Risk Değerlendirmesi ve Görüntülü Görüşme Süreci Görüntülü görüşme başlamadan önce; başvuru, kurum uygulaması üzerinden elektronik ortamda alınacak, MASAK Genel Tebliği (Sıra No: 19) uyarınca gerekli bilgiler temin edilerek risk değerlendirmesi yapılacak, riskli bulunması hâlinde süreç görüntülü görüşmeye geçilmeden sonlandırılabilecektir. Görüntülü görüşme aşamasında; canlılık tespiti zorunlu tutulmuş, sahte yüz (deepfake) teknolojilerine karşı ilave önlemler alma yükümlülüğü açıkça düzenlenmiştir. 5. Sorumluluk ve İspat Yükümlülüğü Uzaktan kimlik tespiti yoluyla edinilen müşteriler bakımından; yanlış kimlik tespiti riskinin en aza indirilmesi sorumluluğu tamamen kuruma aittir. Bu müşteriler ayrı bir risk profili kapsamında izlenecek ve işlem türü ve tutarına bağlı olarak ilave güvenlik ve kontrol mekanizmaları uygulanacaktır. Kişiler veya üçüncü kişiler tarafından itiraz edilmesi hâlinde, ispat yükümlülüğü aracı kurum, portföy yönetim şirketi veya KVHS üzerinde olacaktır. Ayrıca SPK, gerekli gördüğü hâllerde uzaktan kimlik tespiti kullanımını kısıtlama veya durdurma yetkisine sahiptir. 6. Elektronik Ortamda Sözleşme Kurulması Müşteriye özgü şifreleme gizli anahtarı kullanılarak elektronik ortamda imzalanan sözleşmeler; yazılı şekil şartını sağlar, teminat, kefalet, temlik gibi yan sözleşmeleri de kapsar. Bu hüküm; aracı kurum – müşteri, portföy yönetim şirketi – müşteri ve KVHS – müşteri ilişkileri bakımından eşit şekilde uygulanacaktır. 7. Yapay Zekâ Temelli Uygulamalar (Yeni Madde 14/A) Uzaktan kimlik tespitinde personel tarafından yürütülen işlemlerin yapay zekâ temelli yöntemlerle gerçekleştirilmesi mümkündür. Ancak bu durumda; MASAK Genel Tebliği (Sıra No: 19) m.4/9 esasları asgari olarak dikkate alınacak, SPK’nın bu alanda ilave usul ve esas belirleme yetkisi saklı olacaktır. 8. Genel Değerlendirme Tebliğ değişikliği, özellikle kripto varlık hizmet sağlayıcılar bakımından uzaktan müşteri edinimini; çok katmanlı mevzuat uyumu gerektiren, yüksek operasyonel sorumluluk ve ispat yükü doğuran ve düzenli olarak gözden geçirilmesi gereken kritik bir uyum alanı hâline getirmiştir. Bu kapsamda kurumların; prosedür, teknik altyapı, personel eğitimi ve kayıt mekanizmalarını bütüncül bir yaklaşımla yeniden değerlendirmeleri önem arz etmektedir.