ANAYASA MAHKEMESİ MASUMİYET KARİNESİNİN İHLALİNE KARAR VERDİ

İlgili başvuruda, idari işlemin iptali talebiyle açılan davada, kesinleşmiş bir mahkûmiyet kararı olmaksızın, gerekçeli kararda başvurucunun suçlu olduğuna dair ifadeler kullanılması nedeniyle masumiyet karinesinin ihlal edildiği ileri sürülmektedir. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin (Sözleşme) 6. maddesinin (2) numaralı fıkrası; "Bir suç ile itham edilen herkes, suçluluğu yasal olarak sabit oluncaya kadar masum sayılır." Anayasa'nın 36. maddesinin birinci fıkrası; "Herkes, meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahiptir." Anayasa'nın 38. maddesinin dördüncü fıkrası ise; "Suçluluğu hükmen sabit oluncaya kadar, kimse suçlu sayılamaz." Masumiyet karinesi, Anayasa'nın 36. maddesinde güvence altına alınan adil yargılanma hakkının bir unsuru olup, Anayasa'nın 38. maddesinin dördüncü fıkrasında "suçluluğu hükmen sabit oluncaya kadar kimsenin suçlu sayılamayacağı" şeklinde ayrıca düzenlenmiştir. Bu ilke, hakkında suç isnadı bulunan bir kişinin adil bir yargılama sürecinin sonunda suçlu olduğuna dair kesin bir hüküm verilene kadar masum sayılması gerektiğini ifade eder ve hukuk devleti ilkesinin de bir gereğidir. Masumiyet karinesi, kişinin suç işlediğine dair kesinleşmiş bir yargı kararı olmadan suçlu olarak kabul edilmemesini güvence altına alır. Ayrıca, hiç kimse, suçluluğu hükmen sabit oluncaya kadar yargılama makamları ve kamu otoriteleri tarafından suçlu olarak nitelendirilemez ve suçlu muamelesine tabi tutulamaz. Anayasa Mahkemesi, Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB) kararının suçluluğu tespit eden bir karar olarak kabul edilmesinin, başta masumiyet karinesi olmak üzere temel hakları ihlal edebileceğine dikkat çekmiştir. Öte yandan, idari uyuşmazlığın çözümünde salt kişinin yargılanmış olması ve HAGB kararı verilmiş olmasından söz edilmesi, masumiyet karinesinin ihlal edildiği anlamına gelmez. Bunun için kararın gerekçesinin bütünüyle değerlendirilmesi ve nihai kararın yalnızca HAGB'ye konu olan fiillere dayanıp dayanmadığının incelenmesi gerekmektedir. Somut olayda, başvurucu tehdit ve kasten yaralama suçlarından yargılanmış ve hakkında HAGB kararı verilmiştir. Mala zarar verme suçundan ise adli para cezasına mahkûm edilmiştir. Başvurucunun dosyasında bu suçlardan yargılandığı ve fiillerin sübuta ermesi neticesinde ceza aldığı, HAGB kararı verildiği şeklinde olumsuz bir not bulunması nedeniyle güvenlik soruşturması olumsuz sonuçlanmış ve sözleşmesi feshedilmiştir. Başvurucunun açtığı iptal davasında, Mahkeme söz konusu suçların Yönetmelik'te sayılan katalog suçlardan olmaması ve yargılamalara konu fiiller değerlendirildiğinde başvurucunun kriminal bir kişiliğe sahip olduğunun ya da suç işlemekte ısrarcı olduğunun söylenemeyeceği gerekçesiyle işlemi iptal etmiştir. Ancak Daire, bir yandan HAGB kararı nedeniyle başvurucu hakkında verilmiş bir mahkûmiyetten söz edilemeyeceğini belirtmiş, diğer yandan başvurucunun işlediği ve ceza almasına sebep olan suçların vasfı, mahiyeti ve birden fazla olması hususları ile yerine getirmesi gereken kamu görevinin önemi ve gerektirdiği nitelikler şeklindeki ifadelerle davanın reddine karar vermiştir. Başvurucu hakkında tehdit ve kasten yaralama suçlarından yürütülen kovuşturmalarda, 5271 sayılı Kanun'un 231. maddesinin uygulanabilir olduğu tespit edilerek HAGB'ye karar verilmiştir. Bu şekilde, denetim süresinin suç işlenmeden geçirilmesi halinde, başvurucu hakkında açılan kamu davasının düşmesi imkanı tanınmıştır. Denetim süreci boyunca, başvurucunun suçluluğunun sabit olmadığı ve masumiyetinin devam ettiği kuşkusuzdur. Başvurucu hakkındaki ceza yargılamaları kesin mahkûmiyet ile sonuçlanmamasına karşın başvurucu suçlu olarak kabul edilmiş ve başvurucunun sözleşmesinin feshinin neden hukuka uygun olduğu olay ve olgular temelinde ortaya konulmamıştır. Bu sebeplerle masumiyet karinesinin ihlaline 31.01.2024 tarihinde karar verilmiştir. İlgili kararın detaylarına aşağıdaki linkten ulaşabilirsiniz. Layout 1 (resmigazete.gov.tr)