ANAYASA MAHKEMESİ 3595 SAYILI KANUN’UN 1. MADDESİ KAPSAMINDA BELİRLENEN KANUNİ FAİZ ORANININ ADİL DENGEYİ BOZDUĞU VE EKONOMİK GERÇEKLİKLE BAĞDAŞMADIĞI KANAATİNE VARARAK İPTAL KARARI VERMİŞTİR

BAŞVURUNUN ÖZETİ Kahramanmaraş 3. İdare Mahkemesi, deprem nedeniyle taşınmazın yıkılması sonucu uğranılan zararların tazmini davasında uygulanması gereken 3095 sayılı Kanun’un 1. maddesindeki kanuni faiz oranını Anayasa’ya aykırı bularak Anayasa Mahkemesine itirazda bulunmuştur. Başvurucu mahkeme, kanuni faiz oranının düşük olması ve alacaklının parasının değer kaybını karşılamaya yönelik etkin bir düzenlemenin bulunmaması sebebiyle mülkiyet hakkı ve etkili başvuru hakkının ihlal edildiğini ileri sürmektedir.          DEĞERLENDİRME Kanuni faiz, alacaklının parasını vadesinde kullanamamasına karşılık ödenmesi gereken miktardır ve hem sözleşmeye dayalı hem sözleşmeden doğmayan borç ilişkileri açısından geçerlidir. 3095 sayılı Kanun’un 1. maddesi, sözleşmede faiz oranı belirlenmemişse yıllık %12 faiz uygulanacağını ve Cumhurbaşkanına bu oranı %10’a kadar düşürme veya bir katına kadar artırma yetkisi verildiğini düzenlemektedir. En son 20/5/2024 tarihli Cumhurbaşkanı kararıyla kanuni faiz yıllık %24 olarak belirlenmiştir. Anayasa Mahkemesi, söz konusu faiz oranının yüksek enflasyon dönemlerinde alacaklının parasının değer kaybını önlemede yetersiz olduğunu, bu nedenle mülkiyet hakkının (Anayasa m.35) ve etkili başvuru hakkının (Anayasa m.40) ihlal edildiğini tespit etmiştir. Anayasa Mahkemesi; devletin, alacakların değer kaybını önleyecek etkin mekanizmaları sağlama pozitif yükümlülüğü yerine getirmediğini, bu bağlamda, mevcut düzenleme hem hak sahibinin mülkiyet hakkını güvence altına almadığı hem de etkili başvuru hakkını fiilen kısıtladığını belirtmiştir.            HÜKÜM         3095 sayılı Kanun’un 1. maddesi, sözleşmeden kaynaklanmayan borç ilişkileri           yönünden Anayasa’nın 35. Ve 40. Maddelerine aykırı bulunarak iptal edilmiştir.