ZAMANAŞIMINA UĞRAMIŞ EMANET VE ALACAKLARIN İADESİ: E-DEVLET DIŞINDA YAPILACAK BAŞVURULARA İLİŞKİN ESASLAR BELİRLENDİ

Sermaye Piyasası Kurulu (“SPK” veya “Kurul”) Karar Organı’nın 20.10.2026 tarih ve 73/1885 sayılı toplantısında alınan i-SPK.83.1 sayılı İlke Kararı, 2026/72 sayılı SPK Bülteni’nde yayımlanmıştır. İlke Kararı ile, zamanaşımına uğrayarak Yatırımcı Tazmin Merkezi (“YTM”) uhdesinde ve İstanbul Takas ve Saklama Bankası A.Ş. (“Takasbank”) nezdinde yatırımcılar adına açılan hesaplara aktarılan emanet ve alacakların iadesine yönelik başvuruların e-Devlet üzerinden yapılamadığı durumlarda uygulanacak usul ve esaslar belirlenmiştir.

1. Düzenlemenin Dayanağı

Yatırımcı Tazmin Merkezi Yönetmeliği’nin (“Yönetmelik”) 28’inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu’nun 83’üncü maddesinin dördüncü fıkrası kapsamında zamanaşımına uğrayan ve Yönetmelik’in 24’üncü maddesi çerçevesinde YTM’ye aktarılan emanet ve alacaklar için iade başvurularının e-Devlet üzerinden elektronik ortamda yapılması esastır. Aynı hüküm, elektronik ortamda yapılamayan başvurulara ilişkin esasların Kurulca belirlenerek Kurul Bülteni’nde ve YTM’nin internet sitesinde ilan edilmesini öngörmektedir. İlke Kararı bu yetkiye dayanılarak çıkarılmıştır.

2. Kapsam

İlke Kararı; elektronik ortamda başvuru yapamayan müşterek hesap sahipleri, vekiller, mirasçılar, vasiler, kayyumlar ve tüzel kişi yetkililerinin başvurularını kapsamaktadır. Bu kategoriler dışında kalan ve e-Devlet üzerinden yapılamayan diğer özel durumlardaki başvurular ise YTM Yönetim Kurulu tarafından karara bağlanacaktır.

3. Başvuru Usulü

Başvurularda YTM’nin kurumsal internet sitesinde yer alan başvuru formunun doğru ve eksiksiz doldurulması ve formun ıslak imzalı aslının, aşağıdaki belgelerle birlikte iadeli taahhütlü posta veya imza karşılığı teslim yapan özel şirketler (kurye) aracılığıyla YTM’nin merkez adresine gönderilmesi zorunludur.

4. Başvuru Sahibine Göre Aranan Belgeler

5. Ek Bilgi/Belge Talebi ve 30 Günlük Süre

YTM, gerekli görmesi halinde hak sahibinden, başvurandan veya emanet ve alacakların zamanaşımına uğradığı yatırım kuruluşundan ek bilgi ve belge talep edebilecek, eksik veya hatalı başvuruların düzeltilmesini isteyebilecektir. Bu talepler için 30 günlük süre verilecek; süresinde karşılanmayan başvurular gerekçesi bildirilmek kaydıyla işlemden kaldırılabilecektir. Yatırım kuruluşları, YTM’nin bilgi ve belge taleplerini karşılamakla yükümlüdür. Bilgi ve belgelerin tam ve doğru sunulması ise başvuranın ve/veya hak sahibinin sorumluluğundadır.

6. İadenin Kapsamı ve Şekli

• Sermaye piyasası araçları: Takasbank ve Merkezi Kayıt Kuruluşu A.Ş. nezdindeki bakiyeler üzerinden, iade tarihine kadar aktarılmış bedelsiz paylarıyla birlikte aynen iade edilir.
• Nakitler: Yönetmelik’in 27’nci maddesinin üçüncü fıkrasında belirtilen nema tutarı ile birlikte iade edilir.
• Yabancı para: Talep halinde iade günündeki Takasbank döviz alış kuru üzerinden Türk lirasına çevrilerek iade edilebilir. Aynen iade talep edilmesi halinde, hesapta transfer masraflarını karşılayacak nakit bakiye bulunmalıdır; aksi halde yabancı para iade talebi gerçekleştirilmez.
• İade hesabı: İadenin yapılacağı hesabın Türkiye’de yerleşik bir banka veya aracı kurumda açılmış olması gerekir. Diğer hak sahiplerinin onayı halinde iade, hak sahiplerinden birinin veya vekilin hesabına yapılabilir. Uygun hesabın bildirilmesi başvuranın sorumluluğundadır.

7. Sonuçlandırma Şartı ve Sorumluluk

Mirasçı başvurularında tüm mirasçıların rıza beyanı, müşterek hesap başvurularında ise pay oranlarına itiraz bulunmadığına dair ıslak imzalı beyan, başvuru formuyla birlikte YTM’ye ulaşmadıkça başvurular sonuçlandırılmayacaktır. Gerçeğe aykırı bilgi ve belgelerle yapılan başvurulardan doğan zararlar için YTM’ye karşı sorumluluk veya tazminat talebinde bulunulamayacak; YTM’nin ve üçüncü kişilerin uğrayacağı zararlardan, hukuka aykırı fiili gerçekleştiren hak sahibi ve/veya başvuran kusuru oranında sorumlu olacaktır.

8. Yürürlük

İlke Kararı, iade başvurularının e-Devlet üzerinden elektronik ortamda alınmaya başlanmasıyla birlikte yürürlüğe girecek olup başlangıç tarihi YTM’nin internet sitesinden duyurulacaktır. YTM duyurusuna kadar mevcut başvuru esasları uygulanmaya devam edecektir.

Değerlendirme

İlke Kararı, zamanaşımına uğramış emanet ve alacakların iadesinde e-Devlet’i esas kanal haline getirirken, uygulamada sıklıkla karşılaşılan miras, temsil ve müşterek hesap durumları için yeknesak ve öngörülebilir bir belge rejimi getirmektedir. Bu çerçevede özellikle mirasçıların tamamının rızasının ya da paylı mülkiyete çevirme kararının temin edilmesi, vekâletnamelerde ahzu kabz veya iadeye ilişkin açık yetkinin bulunması ve tüzel kişiler bakımından faaliyet belgesinin altı aylık güncelliği, başvuruların gecikmeden sonuçlandırılması açısından belirleyici olacaktır. Yatırım kuruluşlarının da YTM’den gelecek bilgi ve belge taleplerine yanıt verme yükümlülüğü dikkate alınarak iç süreçlerini gözden geçirmeleri yerinde olacaktır.