6362 SAYILI SERMAYE PİYASASI KANUNU’NDA DEĞİŞİKLİKLER YAPILMASINA DAİR KANUN TEKLİFİ MECLİSE SUNULDU

Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne 16.05.2024 tarihinde sunulan kanun teklifi ile kripto para piyasalarında uzun zamandır beklenen ve gündemi çokça meşgul eden kanun teklifi nihayet meclise sunulmuş oldu. 6362 Sayılı Sermaye Piyasası Kanunu’nda Değişiklikler Yapılmasına Dair Kanun 19 maddeden oluşmakta olup kripto varlıkların yasal statüsünden, kripto para borsalarına kadar kripto varlıkları üzerinde detaylı düzenlemeler içermektedir. Tüm Dünya’da ve ülkemizde de devam etmekte olan kripto para düzenlemeleri, son zamanlarda yaygınlaşan kripto para borsaları ile son derece hız kazanmıştır. Sunulan teklifle birlikte de 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu’nun 3, 13, 46, 74, 99, 101, 103 ve 130 uncu maddelerinde değişiklik yapılması ile Kanuna yeni 35/B, 35/C, 99/A, 99/B, 109/A, 11 O/A, 11 O/B, 115/A ve Geçici 11 inci maddelerinin eklenmesi öngörülmektedir. Meclise Sunulan Kanun Teklifi Maddelerinin içeriği aşağıda özetlenmiştir: Madde 1- 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu’nun tanımlar maddesine ‘’kripto varlık’’, "cüzdan", "kripto varlık hizmet sağlayıcı", "kripto varlık saklama hizmeti" ve "platform" tanımları eklenmiştir. İlgili madde de kripto varlık, Dağıtık defter teknolojisi veya benzer bir teknoloji kullanılarak elektronik olarak oluşturulup saklanabilen, dijital ağlar üzerinden dağıtımı yapılan ve değer veya hak ifade edebilen gayri maddi varlıkları ifade eder şeklinde tanımlanmıştır. Madde 2- İlgili düzenleme ile kripto varlıkların Merkezi Kayıt Kuruluşu sistemine dahil olmadan ihraç edilebilmeleri adına Sermaye Piyasası Kuruluna yetki verilmesi düzenlenmiştir. Madde 3- Kripto varlık hizmet sağlayıcılarının kurulup faaliyete geçebilmeleri için Sermaye Piyasası Kurulu’ndan (“SPK”) izin almaları zorunlu tutulmuştur. Hizmet sağlayıcılarının kuruluş ve yönetim esasları da SPK tarafından belirlenecektir. İlgili maddenin 4. fıkrasında, kripto varlıkların alınıp satılmasında, takas edilmesinde ve saklanmasında esasların da SPK tarafından düzenleneceği belirtilmiştir. Kripto varlık hizmet sağlayıcılarının pay devirlerinde SPK’nın izin vermesi de zorunlu hale getirilmiştir. Madde 4- Müşterilerle kripto varlık hizmet sağlayıcıları arasında sözleşme imzalanması zorunlu hale getirilmiş olup bankalar ve aracı kurumlar gibi diğer finansal kuruluşlara tanınan uzaktan iletişim araçlarıyla sözleşme ilişkisi kurma imkânı kripto varlık hizmet sağlayıcılara da tanınmaktadır. Spekülasyonlara çokça açık olan kripto varlıkların, platformlar içerisine alınıp alınmayacaklarının belirlenmesi konusunda usul ve esaslar yönünden SPK’ya yetki verilmiştir. Kripto varlıklar Yatırımcı Tazmin Merkezi tarafından yürütülen tazmin hükümleri kapsamı dışında tutulmuşlardır. Ayrıca, kripto alım ve satımları arasında meydana gelecek olası uyuşmazlıklar da genel hükümler uygulanacaktır. Kripto varlıklara yönelik yatırım danışmanlığı ve portföy yöneticiliği yapılmasına ilişkin usul ve esaslarda Sermaye Piyasası Kurulu tarafından belirlenecektir. Madde 5- Kripto varlık hizmet sağlayıcıların bankalarda tutulan müşteri nakitleri, hizmet sağlayıcılarının malvarlıklarından ayrı olarak takip edilecek olup bu paralar kredi teminatı, rehin ve benzeri hususlarda dikkate alınmayacaktır. Madde 6- Kripto varlık hizmet sağlayıcıların Türkiye Sermaye Piyasaları Birliği’ne üye olmaları zorunlu tutulmuştur. Madde 7- İnternet üzerinden izinsiz yürütülen sermaye piyasası faaliyetlerinin engellenmesi için SPK tarafından erişim engelleme kararları alınabilecektir. Kararlar SPK tarafından alınıp Erişim Sağlayıcıları Birliğine bildirilecektir. Birlik tarafından erişimin engellenmesi süreci yürütülecektir. Madde 8- Kripto varlık hizmet sağlayıcıların hukuka aykırı faaliyet ve işlemlerinde uygulanacak tedbirler belirlenmiştir. Kripto varlık hizmet sağlayıcıların hukuka aykırı faaliyetlerinde sermaye piyasası kurumlarının hukuka aykırı faaliyet veya işlemlerinde uygulanacak tedbirler uygulanacaktır ve bu faaliyetlere ilişkin ilan, reklam, açıklamalara ilişkin hususlar için kanuna aykırı ilan, reklam ve açıklamalarda uygulanacak tedbirler kıyasen uygulanacaktır. Madde 9- Kripto varlık hizmet sağlayıcılarına uygulanacak yaptırımlar ve denetimleri düzenlenmiştir. Maddeye göre denetim faaliyetlerinde yetki SPK’da olacaktır. Hizmet sağlayıcılarının mali yapılarını ve bilgi sistemlerini denetleme yetkisi de SPK’ya tanınmıştır. Maddenin 3. fıkrasında kripto varlık hizmet sağlayıcıların hukuka aykırı faaliyetleri neticesinde yükümlülüklerini yerine getirememeleri hâlinde sorumluluklarının olduğunu, platform yönetim kurulu üyelerinin de kusurlarına ve durumun gereklerine göre sorumlu olacakları düzenlenmiştir. Kripto varlık hizmet sağlayıcıları bilgi ve belge vermeme, denetimin engellenmesi, yasal defterlerde, muhasebe kayıtlarında ve finansal tablo ve raporlarda usulsüzlük, sır saklama yükümlülüğü ve yazılı başvuru ve özel soruşturma usulleri (6362 sayılı SPKn md. 111, 112, 113 ve 115) maddeleri hükümlerine tabi olacaktır. Müşterilere ait nakit ve kripto varlıklara ilişkin tedbir, haciz ve benzeri her türlü idari ve adli talepler münhasıran kripto varlık hizmet sağlayıcıları tarafından yerine getirileceği düzenlenmiştir. Madde 10- Sermaye Piyasası Kanunu’nda yer alan bilgi suiistimali, piyasa dolandırıcılığı ve piyasa bozucu eylemler için gerekli tedbirlerin alınmasında internet aracılığıyla yapılan yayınlara ilişkin erişim engellenmesi kararları verilebilecektir. Madde 11- Meydana gelmiş aykırılığın tespitinde, uygulanacak yaptırımların belirlenmesinde dikkate alınacak finansal tablolar belirtilmekte olup, ceza üst sınırının tespitinde esas alınacak brüt satış hasılatı ile vergi öncesi kârın belirlenmesine ilişkin usul ve esasları düzenleme yetkisi de SPK’ya tanınmıştır. Sermaye Piyasası Kanunu’nun 103 ve 104. maddesinde belirtilen menfaatlerin hesaplanmasında ödenen vergiler, komisyonlar, kredi faizleri gibi maaliyetler göz önünde bulundurulmayacaktır. Böylelikle cezaların caydırıcılığının artırılması hedeflenmektedir. Madde 12- Madde ile izinsiz kripto varlık hizmet sağlayıcılığı yürüten kişilere üç yıldan beş yıla kadar hapis ve beş bin günden on bin güne kadar idari para cezası verilebilecektir. Madde 13- Kripto varlık hizmet sağlayıcılığı yürütenlerin zimmet suçunu işlemeleri durumunda yönetim kurulu başkan ve üyeleri ile diğer mensupları, sekiz yıldan on dört yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezası verilebilecektir. Suçun, zimmetin açığa çıkmamasını sağlamaya yönelik hileli davranışlarla işlenmesi hâlinde ise on dört yıldan yirmi yıla kadar hapis ve yirmi bin güne kadar adli para cezası verilebilecektir. Madde 14- Madde ile zimmet suçunu işleyenlerin şahsi sorumluluklarına Sermaye Piyasası Kurulunun talebi üzerine zarar verdikleri miktarla sınırlı olarak gidilebilecektir. Bu kişilerin iflasları mahkemeden istenebilecektir. Madde 15- Kripto varlık hizmet sağlayıcılığı yürütenlerin zimmet suçunu işlemeleri durumunda özel bir soruşturma usulü öngörülmüştür. Sermaye Piyasası Kanunu’nun n 110/A maddesinde yazılı suçlardan dolayı mahkûm olanlar, Hazineye olan borçları ve tazminatları ödemediği veya bu borçlar ve tazminatlar malvarlıklarından tahsil olunamadığı sürece koşullu olarak salıverilemeyeceklerdir. Madde 16- Madde ile kripto varlık alım satım platformlarının gelirlerinden Her yıl platformların bir önceki yılki faiz gelirleri hariç tüm gelirlerinin yüzde biri Sermaye Piyasası Kurulu’na, yüzde biri de TÜBİTAK’a ödenecektir. Madde 17- Madde ile kanunun yürürlüğe girmesi ile kripto varlık hizmet sağlayıcılarının yetkilendirme süreçleri ve ikincil düzenlemenin yürürlüğüne ilişkin geçiş hükümleri düzenlenmiştir. Mevcut hizmet sağlayıcıların yürürlük tarihinden itibaren bir ay içinde, faaliyet izni almak için Kurul’ca belirlenecek belgelerle Kurul’a başvuruda bulunmaları zorunlu olup, belirlenen süre içerisinde başvuruda bulunmayan hizmet sağlayıcılarının üç ay içinde tasfiyelerini hiçbir müşterilerinin menfaatlerini zarara uğratmadan gerçekleştirmelilerdir. Kanunun yürürlüğü sonrasında faaliyete başlamak isteyen hizmet sağlayıcılarının, faaliyetlerine başlamadan önce Kurul’a başvuruda bulunarak ikincil düzenlemelerde öngörülecek şartları sağlayarak faaliyet izni almak üzere gerekli başvuruyu yapmaları gerekmektedir. Yurt dışında yerleşik platformlar ise Türkiye’de yerleşik kişilere yönelik faaliyetlerini üç ay içinde sonlandırmak zorundadırlar. Madde 18- Kanun yayımlandığı tarihte yürürlüğe girecektir. Madde 19- Kanun hükümlerini Cumhurbaşkanı yürütecektir. İlgili Kanun teklifine de buradan ulaşabilirsiniz. Konuya ilişkin sunumumuza buradan ulaşabilirsiniz.